Friday, September 21, 2018

मॅटर्स ऑफ द हार्ट - डॅनियल स्टील (अनुवाद :माधव कर्वे )




  होप डन  हि एक आंतरराष्ट्रीय फोटोग्राफर आहे. वेगवेगळे विषय घेऊन फोटोग्राफी करणे हा तिच्या व्यवसायाचा भाग आहे. तिचे वैशिष्ट्य म्हणजे पोर्ट्रेट फोटोग्राफी. जगातील नामवंत लोकांचे फोटो प्रोफाईल करणे तिला जास्त आवडते. जगातील नामवंत लोकांशी या निम्मिताने तिच्या ओळखी झाल्या आहेत.
      
इतका यशस्वी प्रवास असून सुद्धा वैयक्तिक आयुष्यात दुःखाची किनार असल्यामुळे होप तशी जगापासून अलिप्त राहते आहे.

याच पार्श्वभूमीवर तिला  फील ओनील या लेखकाचे फोटो काढण्याची   व्यावसायिक ऑफर येते.  या ऑफर मुळे तिच्या आयुष्याचा एक नवीन अध्याय सुरु होतो. फील ओनील बद्दल माहित असून हि ती त्याच्याकडे आकर्षित होते. आणि मग त्या दोघांची प्रेमकहाणी फुलू लागते. त्याच्या काही गोष्टी खटकत असून हि ती त्याच्याबरोबर जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करते. या प्रयत्नात तिच्या पुढे फील ओनील  च्या आयुष्याची दुसरी काळी बाजू येते. आणि त्यामुळे ती हादरून जाते. तिला प्रश्न पडतो कि नक्की कोणती बाजू खरी आहे फील ओनील ची.

या सगळ्या गोंधळलेल्या मनस्थितीत तिची भेट रॉबर्ट शी होते आणि मग निर्णय घेणे होप साठी सोपे होऊन जाते.

हि कादंबरी माणसाच्या विचित्र मानसिकतेचा निराळाच अनुभव देते. निरागसता,प्रेमळपणा,अचानक स्वभावात होणारे बदल, क्रूरपणा,माणसाचे परिस्थिनुरूप बदल दाखवत राहते.

भयचकित करून टाकणारा एक अनुभव देत हादरवून टाकते.   

           



Monday, August 27, 2018

सखीची भेट



विद्युत -हॅलो कुठे आहेस ग ? पोचलीस का? कुठला ड्रेस घातला आहेस?

सखी - हो पोचले. बॉटल ग्रीन रंगाचा पंजाबी घातलाय

विद्युत - हॅलो कशी आहेस

सखी - मस्त

विद्युत - भेळ खाऊया फेमस आहे इथली भेळ. (अरेच्चा  हि फारशी बोलत नाही )

सखी -  चालेल (माहित नाही कसा आहे हा? काय बोललेले चालते याला) 

कुणी पहिली सुरवात करायची बोलायला या विचारात पडले दोघे. सोशल साईटवर  मैत्री झाली आणि मग भेटायचे ठरले. तिच्या मनात धडधड  कसा असेल ?काय बोलेल? जमेल का आपले?  आणि त्याच्या मनात अस्वस्थता. कि कशी असेल ती? आवडेना का मी तिला ? पटेल का आमचे?

शेवटी त्याने हळुवार पणे  बोलायला सुरवात केली आणि मग ती खुलत गेली. वेळ कसा गेला कळलेच नाही. निघताना पाय निघत नव्हता तिचा पण उशीर होतोय असे सांगितल्यावर मात्र नाईलाज झाला. तिच्या डोळ्यातील त्याची ओढ आणि त्याची तिच्यासाठी असलेली आतुरता कळत होती त्यांना. पण असे काही एकमेकांना सांगायचा धीर मात्र झाला नाही त्यांना.


आज खूप दिवसांनी त्यांची भेट ठरली.   तिच्या मनात  आज हि धडधड होतीच.आज तो घरी येणार म्हंटल्यावर काय करू आणि काय नको असे झाले तिला.   बेल वाजली, दार उघडले आणि त्याला बघताच तिच्या छातीत अजून धडधड सुरु झाली. तो घरात आला आणि ती चटकन चहा करते असे म्हणून किचन मध्ये  निघून आली. चहाचे आधण ठेवून ती त्याला नाश्ता देण्यासाठी म्हणून वळली तर तो तिच्या मागे उभा राहून तिला न्याहाळत होता. त्याला बघून तिच्या चेहऱ्यावर मस्त लाली पसरली. त्याने मग हळूच तिला मिठीत घेतले व तिच्या ओठावर चुंबनाचा वर्षाव सुरु केला. तिचे अंग मस्त शहरायला लागले. तिने हलकेच त्याच्या कुशीतून सुटका करून घेतली. तो मात्र अजून ओठावरच्या गोड चवीची मजा घेत तिच्याकडे बघत हसत होता. आणि त्याची नजर चुकवत ती मस्त  लाजली.         


        



अस्वस्थ



अगं सांग काय वाटतेय तुला माझ्याबद्दल. ती शांत बसून राहिलीय, काही उत्तरच देत नाही. तिच्या मनात विचारांचे तुफान उठलय. काय सांगू याला मी कि तू आवडतोस पण मग मनात असंख्य प्रश्न आहेतच. तिला निर्णय घेता येत नाही. अचानक ती उठते आणि त्याला सांगते थांबूया आपण इथेच नको पुढे जायला.
 असे म्हणून ती निघून जाते. तो असाच ब्लँक होतो कळतच नाही त्याला काय चुकले आपले. का नकार दिला तिने आणि मग डोळ्यातून आसवांच्या धारा सुरु होतात. खूप वेळ असाच बसून राहिल्यावर तो निघतो घरी जायला आणि मन  अस्वस्थ असते तरी घरी कुणालाच कळु देत नाही काही.

  आज या घटनेला ६ महिने झाले. रोज तो तिच्या फोनची वाट बघतो आणि तिचा फोन येत नाही तेव्हा रोज अस्वस्थ होतो.  आपल्या बाळाकडे लक्ष देताना दिवस कसे गेले ते त्याला कळत नसते. अचानक आज तिचा फोन येतो. तिचा तोच काळजी करणारा आवाज ऐकून छान वाटते त्याला. मग त्याची प्रश्नांची सरबत्ती होते तिच्यावर, कशी आहेस? काय करतेस? तब्येत कशी आहे? इतके दिवसात माझी आठवण सुद्धा झाली नाही? का वागली अशी माझ्याशी?

  राजा!तिचा कातर आवाज ऐकून तो भानावर येतो. मी तुझीच आहे रे पण माझा माझ्यावर विश्वास नव्हता उरला मग काय करणार असे वाटले माझ्यामुळे तुला त्रास नको व्हायला  म्हणून तुझ्यापासून दूर गेले. राणी तुझा विश्वास नाही का ग माझ्यावर? का ग असे वागलीस माझ्याशी? तुझ्याशिवाय एक दिवस मला चैन पडत नव्हते. असे वाटले यावे आणि तुझ्या कुशीत डोके ठेवून शांत पडून राहावे आणि मग तू माझ्या केसातून हात फिरवावा आणि मग मला कुरवाळावे. "ईश्य" काय बोलशील ना तू मला अगदी लाज वाटते हो ऐकले कि. प्रिये केव्हा   येशील भेटायला वाट बघतोय तुझी आतुरतेने. येते हा लवकरच असे राणीने म्हणताच लगेच राजाचे उत्तर "यावे राणीसरकार आपले स्वागत आहे" 

आज किती दिवसांनी कुंडीतील गुलाब मस्त फुलला होता आणि त्याच्या चेहऱ्यावर हि मस्त आनंदाचे हसू   पसरले.                     



सेकंड लेडी - आयर्विंग वॅलेस -अनुवाद -रवींद्र गुर्जर


अमेरिका एक बलाढ्य देश. त्याच्या राष्ट्राध्यक्षांना एक वेगळाच मान जगभर मिळत असतो. राष्ट्राध्यक्षांच्या पत्नीस फर्स्ट लेडी म्हणून संबोधले जाते. राष्ट्राध्यक्षांच्या जोडीला फर्स्ट लेडी  हि वेगवेगळ्या महत्वाच्या सामाजिक व राजकीय जबाबदाऱ्या   पार पाडत असते. अश्या ह्या फर्स्ट लेडी च्या जागेवर कुणी दुसरी तिच्यासारखी आली तर काय होऊ शकते. याचा हा विलक्षण प्रवास. 

 या प्रवासात फर्स्ट लेडी आणि तिच्यासारखी दिसणारी यांच्या स्वभावातले वेगवेगळे कंगोरे दिसून येतात. 
अमेरिका आणि रशिया यांच्यातील शीतयुद्ध आणि त्यांची एकमेकांवर कुरघोडी करण्याची धडपड अचूक पणे दिसते. कुरघोडी करण्याच्या नादात फर्स्ट लेडी ला बदलून त्या जागी आपली हेर नेमण्याचा विचार आणि तो तडीस नेण्यासाठी केलेली धडपड पाहून थक्क व्हायला  होते. 


 

Monday, April 16, 2018

एक्झिट प्लॅन

तुरुंग म्हणजे दुःख त्रास हेच आपल्या  हिंदी चित्रपटातून मुख्यत्वे दाखवले जाते. क्वचित तुरुंगातून पळून जाणारे कैदी जे चित्रपटाचे नट किंवा खलनायक असतात. एखादा तुरुंग त्यातून पळून जाणे याच्याशी निगडित प्लांनिंग फार कमी सिनेमातून दाखवण्यातून पाहायला मिळते.काही अपवाद नक्कीच आहेत.
   नुकताच सिल्वेस्टर स्टॅलोन आणि अरनॉल्ड यांचा एक्झिट प्लॅन नावाचा  एक सुंदर चित्रपट बघायला मिळाला. 

चित्रपटाची सुरवात एका कैद्याच्या तुरुंगातून पळून जाण्याने होते. आणि मग त्याला पकडण्याची तुरुंगातील लोकांची धडपड दिसते. आणि मग उघडकीस येते एक खाजगी कंपनी जीला  तुरुंग आणि त्यातील कच्चे दुवे    शोधून काढण्यासाठी सरकारकडून कॉन्ट्रॅक्ट मिळालेले असते.
  गुन्हेगार कसे पळून जातात. किंवा त्यांना पळून जाण्यात कुठल्या गोष्टींची मदत होते याचे सुरेख चित्रीकरण केले आहे. तुरुंग अधिकारांना जेव्हा हे कळते. तेव्हा त्यांचा विश्वास बसत नाही कि जो तुरुंग अतिशय सुरक्षित आहे असे ते समजत होते तो फोडण्यात याने काय शक्कल लढवली. आणि ती शक्कल किंवा तो प्लॅन कळल्यानंतर ते थक्क झाले.  कारण हे सगळे करण्यासाठी कैदी म्हणून राहणार माणूस या कंपनीचा भाग असतो.
 यानंतर या कंपनीला एक मोठे कॉन्ट्रॅक्ट मिळते ज्यात जगातील सर्वात सुरक्षित तुरुंगातील पळवाटा शोधून काढणे हा या कामाचा भाग असतो. पण त्यात एकच अट असते कि या कामासाठी त्याला कुणाचीही बाहेरून मदत घेता येणार नाही.
आणि मग सुरु होतो एक जीवघेणा प्रवास ज्यात त्या व्यक्तीची(सिल्वेस्टर स्टॅलोन ) तुरुंगातून सुटण्यासाठी धडपड सुरु होते. या तुरुंगातून सुटण्यात   त्याला मदत मिळते  तिथल्याच एका कैद्याची(अरनॉल्ड).
तुरुंगाची रचना.त्यातील हालचाली यांचा तपशीलवार अभ्यास सुरु केला जातो. हि सुटका आणि त्याची धडपड हा एक जलद प्रवास फार उत्तम रित्या चित्रित झाला आहे.

या चित्रपटाचा शेवट हा हि एक धक्कातंत्राचा भाग आहे. जो आपल्याला चकित करून सोडतो.

२ उत्तम अभिनेते कुठल्याही प्रकारची  ओव्हरऍक्टिंग न करता  अगदी सहजतेने हे रोल निभावतात. कुठेही एकमेकांवर कुरघोडी न करता सिनेमाचा वेग उत्तम रित्या त्यांनी आपल्या अभिनयाने सांभाळला आहे.   
         

Thursday, November 9, 2017

यामिनी


आज ऑफिस मध्ये बसलो होतो. काही काम नव्हते हाताशी. मग काय विचारांची गर्दी झाली होती मनात.  टेबलवर ठेवलेल्या नोटपॅडवर मनातले कधी लिहायला लागलो कळलेच नाही.
  आज तिची आठवण झाली आणि तिला पत्र लिहावे असे वाटू लागले.

प्रिय यामिनी

तू माझ्या आयुष्यात येऊन २ वर्षे झाली. तशी वर्गात तू नेहमीच दिसत असायचीस. पण तेव्हा आपण फारसे बोलत नव्हतो. पहिले वर्ष असेच गेले आणि दुसऱ्या वर्षात आपण एकमेकांशी बोलू लागलो. फारशी न बोलणारी तू अचानक फार महत्वाची होऊन बसलीस माझ्यासाठी. आपण रोज बोलू लागलो एकमेकांशी आणि एक दिवस अचानक तू विचारलेस का बोलतो रोज आपण. पण याचे उत्तर द्यावे असे मला वाटलेच नाही. पण त्यानंतर मी हळू हळू बोलणे कमी केले. तू नेहमी विचारयचीस मला, काय वाटते  माझ्याबद्दल? आणि मी सतत सांगायचे टाळत  राहिलो. मी बघत होतो तुझे माझ्यात गुंतत जाणे, पण मी बांधून घेतलो होते स्वतःला. कुठेच गुंतायचं नाही असा विचार करून मी होईल तेवढे तुला तोडून टाकायचा प्रयत्न करत राहिलो. पण हळू हळू तू माझ्या मनात कशी उतरत गेलीस कळलेच नाही मला. पण मी हे सतत नाकारत राहिलो. माझ्या आयुष्यात खास जागा मिळवण्यासाठी तू धडपडत राहिलीस आणि मी नेहमी यावर व्यक्त होणे टाळत  राहिलो  आणि अचानक तू हि पाठ फिरवलीस माझ्याकडे मी किती हि व्हाट्स अप वर चांगले मेसेज टाकले तरी तू काही व्यक्त होत नव्हतीस. अभ्यास सोडून काही बोलायचे तू सोडून दिलेस. मला भेटायचे सुद्धा तू टाळत राहिलीस.

आज मला माझीच वाक्ये आठवत आहेत. फार गुंता झाला कि कात्री लावून कापून टाकावा. म्हणजे त्रास होत नाही,.

मोबाईलची बेल वाजली आणि माझ्या विचारातून भानावर आलो. ओहो यामिनीचा फोन क्या बात है. आज भेटायला आले तर चालेल का? सर्टिफिकेट घ्यायचे होते. तिने विचारले आणि मी पटकन हो म्हंटले.  थोड्याच वेळात ती आली. माझ्यासाठी माझी आवडती चॉकलेट्स आणली होती तिने. ती बघून मन खुश झाले होते माझे.
तिने हलकेच विचारले कि मी काही मागू शकते का? आणि मला आठवण झाली तिच्या मागणीची
काय मागेल आता हि असा मी विचार करू लागलो.? आणि तिने हलकेच सांगितले पाच मिनिट डोळे बंद करून बसाल माझ्यासाठी. थोडेसे विचित्र होते हे पण मी मान्य केले.
   ५ मिनिट झाले मी डोळे उघडले, ती हसली आणि निघून गेली. मी विचारात पडलो, मला वाटले  काहीही मागू शकली असती ती पण मला मनात नि डोळ्यात साठवून गेली ती . अगदी माझा हात हातात घेऊन बघावासा वाटत असून सुद्धा असे काहीच न करता, माझी मर्यादा मोडणार नाही याची काळजी घेणारी
    तिच्याबद्दल मला काय वाटतेय हे पत्रात लिहणारा मी तिला प्रत्यक्ष काही सांगायचं प्रयत्न सुद्धा का केला नाही कोण जाणे या प्रश्नाचे उत्तर कायम अनुत्तरित च राहणार असे दिसतेय 
                           

डायरी

बस स्टॉप वर उभे राहून वाट बघणे फारच कंटाळवाणे असते. त्यात केवढे ऊन होते,अगदी अंग भाजून निघत होते. इतक्यात ती आली. साधीशीच दिसणारी पण तिच्यात काहीतरी खास असावे असे मला वाटून गेले. उन्हाला चुकवत बस स्टॉप च्या आडोश्याला येऊन ती बेंचवर बसून राहिली.हातातली पिशवी बेंच वर ठेवून मोबईल वर वेगाने टाईप करत होती. चेहरा अगदी मस्त खुशीत होता. माझ्याही नकळत मी तिच्या कडे बघत होतो. एवढ्यात भर्रकन एक बस आली आणि ती पटकन उठून धावत बस मध्ये शिरली. मी माझ्या बस ची वाट बघून अगदी कंटाळून गेलो होतो.
  आणि अचानक माझी बेंच कडे नजर गेली आणि मी चमकलो. ती पिशवी तिथेच विसरून गेली होती. काय करावे बघावे का पिशवीत काय आहे. मनाची द्विधा मनस्थिती झाली होती. पण तरीही कुतूहल काही संपत नव्हते. मग हलकेच मी बेंच कडे मोर्चा वळवला आणि कोणी पाहत नाही ना असे आजूबाजूला बघत पिशवी ताब्यात घेतली. पिशवीत डोकावून पहिले  तर त्यात एक डायरी निघाली. काय करावे बघावे का कुणाची आहे. मनात विचाराचे काहूर माजले होते. शेवटी मी डायरी उघडली आणि पहिल्या पानावरचे तिचे नाव वाचले. अनामिका

नावासारखीच होती ती गूढ. डायरीत  तिचा पत्ता आणि फोन नंबर होता. मी फोन करून पहिला तर तो लागत नव्हता.  शेवटी मी ती डायरी तिला परत करायचा विचार केला. माझ्या घराच्या जवळच होते तिचे घर. मी असा विचार करायला आणि माझी बस यायला एकाच गाठ पडली. बस मध्ये बसलो तिकीट काढले आणि खिडकीतून बाहेर बघत बसलो. तिची डायरी काही मला स्वस्थ बसू देत नव्हती. कुणाची डायरी वाचू नये हे सगळे माहित असताना सुद्धा मी मात्र हा आगाऊपणा करायचा ठरवला.

    माझा स्टॉप येईपर्येंत किमान २ तास लागणार होते. तोपर्येंत ती डायरी चाळावी असे मला वाटू लागले. मी डायरी उघडून वाचायला सुरवात केली. एक एक पान वाचताना एखाद्या कथेसारखे माझ्यासमोरतिच्या आयुष्यातील वेगवेगळे प्रसंग येऊ लागले. मनातील सगळे तिने त्या डायरीत जपून ठेवले होते. मान अपमान,त्रास,आनंद. सगळे च माझ्यापुढे उलगडू लागले होते. डायरी च्या शेवटच्या पानावर तिच्या हळव्या पण बेभान करणाऱ्या कविता मी वाचल्या आणि डोळ्यात पाणी  आले. त्या क्षणी अपराधी सुद्धा वाटले.तिला न सांगता तिच्या भाव विश्वात डोकावण्याचा मी केलेला प्रयत्न मला अस्वस्थ करून गेला. माझा स्टॉप आला आणि मी उतरलो तिच्या घराच्या दिशेने पावले टाकताना खूप जड झाली होती माझी पावले. गेटवर विचारून मी तिच्या इमारतीकडे चालू लागलो. विचार करत होतो काय सांगायचे कशी सापडली डायरी. बेल वाजवली दार उघडले. बहुतेक अनामिकाची आई होती. तिला सांगितले डायरी बद्दल. दारातून च परत जायचा विचार करत होतो मी पण तिच्या आईने घरात बोलावले. चहा आणि खायला हि दिले. त्यांच्या आदरातिथ्याने मी भारावून गेलो. तेवढ्यात अनामिका  आली. घामाघूम  आणि स्वतःवरच नाराज झालेली. मला बघून थोडीशी बिचकली  ती. कोण हि अनोळखी व्यक्ती. एवढ्यात तिला तिची डायरी दिसली आणि तिचा चेहरा इतका खुलला कि माझ्या येण्याचे सार्थक झाले असे वाटले. तिची आई अनामिकेच्या कवितांचे तारिफ करत होती आणि ती खूप अवघडून गेली होती. मी हि मग कविता ऐकवण्याचा आग्रह केला. आणि मग तिच्या सुंदर आवाजातील कविता ऐकून दिवस सार्थकी लागल्याचा आनंद माझ्या चेहऱ्यावर मस्त झळकू लागला.   

तिच्याकडून निघताना माझ्या मनात एकाच प्रश्न होता कि इतका त्रास आयुष्यात असून सुद्धा ती इतक्या छान  कविता कशी करू शकते? पण काहीही न विचारता मी निघालो आणि तिने निश्वास सोडल्याचा मला भास झाला